Kraków oferuje wiele ciekawych tras turystycznych. To miasto to nie tylko zabytkowe budynki, kościoły i piękne średniowieczne place. Wiele tajemnic skrywają również zamki i mosty na Wiśle. W Krakowie znajduje się 22 mosty, z których najbardziej znane to: Most Grunwaldzki, Most Kotlarski, Most Powstańców Śląskich oraz Most Józefa Piłsudskiego. Wielu turystów interesuje także Diabelski Most, którego nazwa owiana jest mgłą mistycyzmu, jak pisze portal krakow-future.eu.
Co wiadomo o powstaniu Diabelskiego Mostu?
Most ten znajduje się na skrzyżowaniu współczesnych ulic Jacka Malczewskiego i alei Waszyngtona, w zachodniej części dzielnicy Zwierzyniec. Ten zabytkowy wiadukt jest jednym z elementów Twierdzy Kraków, zbudowanej w XIX wieku. Badacze ustalili, że most został wzniesiony na rozkaz cesarza Franciszka Józefa po zniesieniu autonomii Wolnego Miasta Krakowa i jego włączeniu do Cesarstwa Austrii. Most powstawał niemal równocześnie z Twierdzą Kraków, której budowę cesarz zatwierdził w kwietniu 1850 roku.
Budowę mostu ukończyli w 1900 roku austro-węgierscy inżynierowie wojskowi. Ich zadaniem było zapewnienie transportu do Fortu „Kościuszko” oraz drogi obwodowej, która łączyła wojskowe obiekty Krakowa. W miejscu, gdzie w XXI wieku przecinają się ulica Malczewskiego i aleja Waszyngtona, znajdowało się wtedy skrzyżowanie dwóch dróg: jednej prowadzącej do twierdzy oraz drogi rokadowej, niezbędnej dla swobodnych manewrów wojskowych. Specyfika terenu i nasyp o wysokości 4 metrów wymusiły budowę wiaduktu, który umożliwiał odpowiednie manewry.
Rola Twierdzy Kraków
Twierdza Kraków to osobny rozdział w historii miasta, ale warto o niej wspomnieć, by lepiej zrozumieć rolę Diabelskiego Mostu. Twierdza składała się z dwóch głównych fortów: „Kościuszko” i „Krakus”, dwóch fortów z redutami (Luneta Warszawska i Grzegórzecka), dwóch wież maksymiliańskich. Wawel, otoczony fortyfikacjami, pełnił rolę Cytadeli. Drugi pierścień twierdzy budowano w latach 1854-1870. Tak rozległe fortyfikacje i liczne oddziały żołnierzy wymagały terminowych dostaw na dużą skalę oraz bezpośrednich szlaków komunikacyjnych. Fortyfikacje otaczały ziemne wały, a mosty budowano na znaczącej wysokości. Diabelski Most znajduje się 4 metry nad ziemią.
Po II wojnie światowej najstarsze forty przestały pełnić funkcje militarne, a część z nich wyburzono. Forty „Kościuszko” i „Kleparz” jako zabytki uratowali przed zburzeniem profesorowie Karol Estreicher i Janusz Bogdanowski. Pod koniec lat 90. XX wieku część terenów przekazano miastu lub sprywatyzowano. W XXI wieku w Twierdzy Kraków znajduje się ponad 100 obiektów, nad którymi opiekę sprawuje Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa. Wśród nich znajduje się również Diabelski Most.
Cechy Diabelskiego Mostu
Podczas budowy mostu inżynierowie wojskowi wykorzystali konstrukcję arkadowego przęsła ceglanego, które jednocześnie stało się przejściowym tunelem. Konstrukcja była prosta, a przęsło podtrzymywały mury oporowe wykonane z gruzu wapienia jurajskiego. Budowa była solidna, dzięki czemu most przetrwał wiele dekad. Dawna droga forteczna, prowadząca do Kopca Kościuszki, została w 1932 roku przemianowana na aleję Waszyngtona. Na początku i w połowie XX wieku most był utrzymywany w dobrym stanie technicznym. W czerwcu 1988 roku wpisano go do rejestru zabytków Małopolski.
Jednak po 15 latach zapomniano o Diabelskim Moście. Bez odpowiedniej konserwacji i izolacji od wody bardzo się popsuł. Na początku XXI wieku eksperci stwierdzili, że konstrukcja jest w niebezpiecznym stanie i zagraża zarówno pojazdom, jak i pieszym. Jednak od rozbiórki most chronił status zabytku. Do generalnej renowacji doszło dopiero w 2010 roku, dzięki czemu odnowiony most ma szansę przetrwać kolejne dekady.
Legendy o Diabelskim Moście
Starsze pokolenia wspominały, że nazwa mostu wzięła się stąd, iż sam diabeł miał się tam kiedyś pojawiać. Szczegółową i fascynującą historię przytacza Jan Adamczewski w książce „Legendy starego Krakowa”. Według niej wiele wieków temu na miejscu mostu znajdowały się bagna. Ludowe podania mówiły, że właśnie tam chętnie przebywają siły nieczyste. Na wyspie pośrodku bagna miał ukryć swe wielkie skarby krakowski czarodziej Twardowski, nakazując diabłom ich strzec.
Później Twardowski zmienił zdanie i nakazał przenieść kosztowności i złoto na pobliskie wzgórze Bronisławy. Diabły zdołały przenieść tylko połowę skarbów, gdy zaskoczył je świt. To, co pozostało, schowały pod małym mostem, który stworzyły w kilka minut. Od tamtej pory co noc powracają, by pilnować czarodzieja skarbów. Historycy i poszukiwacze skarbów zauważają, że w dawnych czasach ludzie rzeczywiście ukrywali swoje bogactwa pod mostami, wierząc, że woda chroni przed złymi ludźmi. Być może stąd wzięła się legenda o złocie Twardowskiego i Diabelskim Moście.
Jedno jest pewne – most jest oryginalną budowlą, położoną niedaleko słynnego Kopca Kościuszki. Co roku do Krakowa przybywają turyści, by podziwiać widoki, jakie się stamtąd roztaczają. Nie omijają także Diabelskiego Mostu. Historycy są przekonani, że z tym zabytkiem XIX-wiecznej architektury powinni zapoznać się nie tylko mieszkańcy Polski, ale także liczni europejscy badacze i architekci.
