To, co jemy na co dzień, ma bezpośredni wpływ na nasze zdrowie. Jakość i bezpieczeństwo produktów decydują o tym, czy będziemy mieć siłę, czy uda nam się uniknąć chorób i jak długo pozostaniemy aktywni. Dlatego na całym świecie rośnie zainteresowanie badaniami w dziedzinie żywienia, gdzie nauka pomaga uczynić żywność lepszą i bezpieczniejszą. W 2023 roku w Krakowie, przy Uniwersytecie Rolniczym im. Hugona Kołłątaja, otwarto Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności, pisze krakow-future.eu.
Skoncentrowano się tam nie tylko na sprawdzaniu bezpieczeństwa produktów i opracowywaniu odpowiednich rozwiązań żywieniowych, ale także na poszukiwaniu nowych technologii, które byłyby przydatne w realizacji tych zadań. Dało to Krakowowi szansę stać się jednym z wiodących ośrodków naukowych w Europie Środkowej, a Polsce – zrobić ważny krok w rozwoju przemysłu spożywczego i umocnić jego pozycję na rynku międzynarodowym.
Idealne miejsce dla nauki
Lokalizacja Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności w Krakowie pomogła placówce połączyć badania naukowe z praktycznymi potrzebami regionu. W końcu w mieście zawsze było wielu zdolnych specjalistów IT wśród studentów i młodych naukowców, co ułatwiało współpracę z przedsiębiorstwami i startupami. Położone w pobliżu uczelni parki technologiczne i zakłady spożywcze umożliwiły szybkie wdrożenie wyników badań do produkcji.
Budowa Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności została ujęta w Kontrakcie Terytorialnym dla Województwa Małopolskiego już w 2018 roku. Całkowita wartość inwestycji wyniosła ponad 70 milionów złotych, z czego blisko 40 milionów pochodziło ze środków Unii Europejskiej. Podczas uroczystego otwarcia placówki w 2024 roku rektor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie (URK), profesor Sylwester Tabor, szczególnie podkreślił, że Centrum będzie działać jako jednostka badawcza. Jego celem natychmiast ogłosił tworzenie nowych produktów, które byłyby korzystne dla osób o szczególnych potrzebach, aby poprawić ich zdrowie. Praktyka potwierdziła realizację tych planów.
Wybór miejsca dla działalności
Źródło zdjęcia: Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja
Lokalizacja Centrum w Krakowie przy Uniwersytecie Rolniczym im. Hugona Kołłątaja nie była przypadkowa. Jest to jeden z największych i najstarszych uniwersytetów rolniczych w Polsce, założony w 1890 roku, który stał się wiodącym centrum naukowym w kraju w dziedzinie nauk agrarnych, technologii żywności i biotechnologii. Kształci tysiące studentów, a naukowcy prowadzą badania nad rolnictwem i ekologią. Uczelnia miała już doświadczenie we współpracy z firmami i partnerami międzynarodowymi, dlatego wygodnie było tam łączyć naukę z praktyką. Ponadto, wykładowców zainteresował nowy kierunek – opracowywanie prototypów produktów dla osób ze szczególnymi potrzebami żywieniowymi. Chodziło o pacjentów z alergiami, problemami trawiennymi, cukrzycą lub zwiększonym zapotrzebowaniem na określone składniki odżywcze. Nie mogli oni spożywać zwykłych produktów, dlatego potrzebne były receptury, które zachowałyby wartość odżywczą i przyjemny smak.
Współpraca z Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności umożliwiła również studentom i młodym naukowcom udział w rzeczywistych projektach. Rozwijali nowe pomysły i uczyli się stosować wiedzę w praktyce, zdobywając umiejętności, które są faktycznie potrzebne w przemyśle spożywczym i pokrewnych branżach. Ponadto, Centrum pomogło uniwersytetowi rozwijać nowe kierunki, pozyskiwać granty i nawiązywać owocne partnerstwa.
Co testują i dlaczego to ważne?
Praca Centrum skupiła się na kilku kluczowych kierunkach. Pierwszy – zdrowe odżywianie. Badano tam produkty, które wspierają odporność, pomagają zapobiegać chorobom i poprawiają metabolizm. Drugi kierunek – bezpieczeństwo produkcji. Naukowcy sprawdzają obecność drobnoustrojów, toksyn, pozostałości pestycydów i innych niebezpiecznych substancji. Pilnują również, aby produkty spełniały krajowe i międzynarodowe normy bezpieczeństwa. Trzeci kierunek – technologie produkcji. W Centrum stale poszukuje się sposobów na dłuższe przechowywanie produktów bez szkodliwych dodatków, wdraża się nowe metody przetwarzania i uwzględnia się aspekty ekologiczne.
Ważną częścią pracy Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności są technologie informacyjne. Za ich pomocą sprawdza się jakość i bezpieczeństwo wszystkich próbek, wykorzystuje się nowoczesne platformy cyfrowe. Specjaliści analizują duże ilości danych o składzie, stanie mikrobiologicznym i właściwościach materiałów spożywczych. Dzięki nowemu sprzętowi i technologiom, przedstawione produkty są bardzo szybko weryfikowane, a procesy produkcyjne stają się bardziej efektywne. Wyniki badań można natychmiast zastosować w praktyce.
Jak nauka spotyka się z biznesem?
Współpraca z producentami żywności i startupami to jedno z głównych zadań Centrum. Naukowcy pomagają firmom testować nowe technologie, a dokonane odkrycia szybko przekształcają się w realne rozwiązania, które można wykorzystać w produkcji. Dzięki temu przedsiębiorstwa zyskują przewagę na rynku. Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności stało się miejscem, gdzie nauka, technologia i biznes pomyślnie połączyły się dla wspólnego celu. Placówka ta wyróżnia się również wyposażeniem – znajdują się tam doskonale zaopatrzone laboratoria biochemiczne i mikrobiologiczne z automatycznymi systemami analizy produktów. Wszystkie urządzenia są nowej generacji, co pozwala bardzo dokładnie i szybko określać składniki odżywcze, kontrolować bezpieczeństwo produktów i wykrywać toksyny, pestycydy czy metale ciężkie.
Ponadto Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności pomaga producentom testować nowe receptury i wdrażać nowoczesne technologie w produkcji. Naukowcy nie tylko badają korzyści zdrowotne produktów, ale także sprawdzają, czy spodobają się konsumentom. Oceniają smak, wartość odżywczą i bezpieczeństwo, aby towary odpowiadały potrzebom kupujących, a nie tylko normom. Kolejnym atutem pracy Centrum jest praktyczna weryfikacja produktów na rynku. Naukowcy badają, jak produkty są przechowywane i transportowane, śledzą reakcję konsumentów i udzielają konkretnych porad producentom.
O tym, jak polskie produkty stały się światowe
Placówka aktywnie uczestniczy również w międzynarodowych projektach i programach UE, co umożliwia wymianę doświadczeń z wiodącymi europejskimi instytucjami i wdrażanie nowoczesnych standardów zdrowego żywienia. Jest to szczególnie ważne dla Krakowa i Województwa Małopolskiego, gdzie przemysł spożywczy jest jedną z kluczowych gałęzi gospodarki. Dzięki Centrum regionalni producenci mogą konkurować na poziomie krajowym i międzynarodowym.
Centrum Innowacji oraz Badań Prozdrowotnej i Bezpiecznej Żywności dba także o szkolenie i przygotowanie nowych specjalistów. Młodzi naukowcy aktywnie biorą udział w projektach, tworzą nowe produkty i technologie, uczą się współpracować z firmami. Co więcej, Centrum troszczy się o ekologię i zrównoważoną produkcję, a naukowcy szukają sposobów na zmniejszenie marnotrawstwa żywności i bardziej oszczędne wykorzystanie zasobów. Można zatem mówić o jednej z unikalnych polskich placówek w Krakowie, gdzie nowe innowacyjne rozwiązania przyniosły korzyści nie tylko Polakom. Warto również wspomnieć, że Centrum pomogło ukształtować nowe cenne doświadczenie, w którym nauka pomyślnie połączyła się z praktyką, współpracą międzynarodową, wsparciem biznesu i kształceniem młodych specjalistów, uwzględniając wszystkie nowoczesne nowości w dziedzinie IT.