Józef Hofmann jest bardziej znany jako utalentowany pianista, kompozytor i pedagog. Jednak nie bez powodu mówi się, że jeśli ktoś jest utalentowany, to we wszystkim. Wirtuoz fortepianu był także wynalazcą. Posiadał ponad 70 patentów w różnych dziedzinach, pisze krakow-future.eu.
Młody wykonawca
Utalentowany muzyk urodził się 20 stycznia 1876 roku w Podgórzu, niedaleko Krakowa. Ojciec Józefa Hofmanna był pianistą, dyrygentem, kompozytorem i pedagogiem, a matka śpiewała w operetce krakowskiej.
Jego ojciec zaczął uczyć chłopca gry na fortepianie. Józef miał wówczas zaledwie trzy lata.
W wieku ośmiu lat wystąpił na koncercie w Warszawie, wykonując Koncert fortepianowy d-moll Wolfganga Amadeusza Mozarta.
16 kwietnia 1885 roku, podczas wspólnego koncertu ze skrzypkiem Stanisławem Barcewiczem i śpiewaczką Józefą Szlezygier, Józef Hofmann zagrał swoje własne utwory fortepianowe.
Jako dziesięciolatek koncertował już w wielu krajach Europy. Rok później Józef został zaproszony na koncerty do Stanów Zjednoczonych.
W listopadzie 1887 roku rodzina Hofmannów przeniosła się na stałe do Stanów Zjednoczonych. 29 listopada tego samego roku jedenastoletni Józef Hofmann rozpoczął trasę koncertową, obejmującą aż 80 występów. Nie udało mu się jednak dokończyć trasy i po 52 koncertach musiał ją przerwać. Powodem był protest Towarzystwa Zapobiegania Przemocy wobec Dzieci, które uznało tak intensywny grafik za nadmierne obciążenie i zagrożenie dla zdrowia chłopca. Młodemu Józefowi zakazano koncertowania aż do osiemnastego roku życia.
Podczas jednego z występów chłopca dostrzegł mecenas Alfred Corning Clark, który był pod wrażeniem gry młodego muzyka. Przeznaczył chłopcu pięćdziesiąt tysięcy dolarów, co pozwoliło rodzinie muzyka wrócić do Europy, gdzie Józef rozpoczął naukę w Akademii Śpiewu w Berlinie. Studiował tam kompozycję pod kierunkiem Heinricha Urbana, a gry na fortepianie uczyli go Maurycy Moszkowski i Eugene d’Albert.
Prywatne lekcje w Dreźnie
Niezwykły talent młodego pianisty zwrócił uwagę słynnego muzyka i kompozytora Antona Rubinsteina. W 1892 roku chłopiec został jego uczniem i pobierał prywatne lekcje. Odbywały się one w jednym z hoteli w Dreźnie. Łącznie było ich czterdzieści dwie. Początkowo zajęcia odbywały się raz w tygodniu i obejmowały naukę dziesięciu preludiów Jana Sebastiana Bacha oraz dwóch sonat Ludwiga van Beethovena.
14 marca 1894 roku w Hamburgu, w Sali Symfonicznej, Józef Hofmann wirtuozersko wykonał IV Koncert fortepianowy Antona Rubinsteina, grając pod batutą samego kompozytora. Po koncercie Rubinstein poinformował chłopca, że lekcji już nie będzie, ponieważ nie ma już niczego, czego mógłby go nauczyć. Nigdy więcej się nie spotkali.
Jak później wspominał Józef Hofmann, nauka u wielkiego Antona Rubinsteina była najważniejszym wydarzeniem w jego życiu.
Dyrektor Instytutu Curtisa
Od 1898 roku Józef Hofmann mieszkał głównie w Stanach Zjednoczonych. W 1901 roku rozpoczął współpracę z czasopismem „Ladies Home Journal”, gdzie przez trzynaście lat pisał artykuły na temat gry na fortepianie.
W 1907 roku ukazała się książka „Gra na fortepianie”, w której znalazły się również teksty Józefa Hofmanna. Natomiast w 1909 roku opublikowano jego kolejną książkę – „Odpowiedzi na pytania dotyczące gry na fortepianie”.
W 1924 roku muzyk został mianowany dyrektorem wydziału fortepianu w prywatnym Curtis Institute of Music w Filadelfii. Obecnie jest to jedno z najbardziej prestiżowych konserwatoriów w Stanach Zjednoczonych. W 1927 roku Hofmann objął stanowisko dyrektora tego instytutu. W pierwszych latach swojej pracy w uczelni muzyk znacznie ograniczył swoją działalność koncertową.
Po dwunastu latach pracy, we wrześniu 1938 roku, Hofmann opuścił pracę w instytucie. W tym samym roku przeniósł się z Filadelfii do Kalifornii.
Unikalny talent Hofmanna
Po rezygnacji ze stanowiska dyrektora Instytutu Curtisa wirtuoz wyruszył w długą trasę koncertową po Europie. Wystąpił także w swojej ojczystej Polsce.
W 1934 roku Józef Hofmann został profesorem honorowym Konserwatorium Warszawskiego.
Z okazji 50-lecia swojego debiutu w Stanach Zjednoczonych artysta zagrał serię koncertów na terenie całego kraju.
Ostatni koncert Józefa Hofmanna odbył się 19 stycznia 1946 roku w Carnegie Hall – najsłynniejszej sali koncertowej w Nowym Jorku.
Na początku lat 30. muzyk zaczął mieć problemy z alkoholem. Do tego doszły kłopoty rodzinne. Wszystko to spowodowało stopniową utratę zainteresowania muzyką i wpłynęło na pogorszenie jego formy artystycznej. Mimo to koledzy z branży wspominali Hofmanna jako niezwykle utalentowanego wirtuoza, uznawanego za najwybitniejszego żyjącego pianistę. Ostatni koncert muzyka był według świadków trudnym przeżyciem zarówno dla publiczności, jak i samego artysty.
Józef Hofmann miał małe, ale wyjątkowo silne dłonie. Jego technika gry była dość skomplikowana, a mimo to dźwięk pozostawał lekki i naturalny. Posiadał ogromną wiedzę i doskonałe wyczucie rytmu oraz był uważany za najbardziej technicznego pianistę swojej epoki.
Stworzono nawet specjalnie dla niego klawiaturę z nieco węższymi klawiszami. A na trasę koncertową zawsze zabierał ze sobą specjalnie dla niego wykonane krzesło.
Hofmann jest autorem symfonii, pięciu koncertów fortepianowych oraz wielu utworów solowych na fortepian.
Wynalazca
Między trasami koncertowymi Józef Hofmann odpoczywał od gry na fortepianie. Uwielbiał tenis, pływanie i majsterkowanie. Fascynowały go również matematyka, fizyka i chemia.
Efektem pracy utalentowanego muzyka była znaczna liczba wynalazków. Samych patentów było ponad 70.
Najbardziej znane wynalazki Józefa Hofmanna to:
- wycieraczki samochodowe;
- regulowane krzesło do gry na fortepianie;
- pneumatyczne amortyzatory samochodowe;
- zegar elektryczny;
- spinacze do papieru;
- spiralną grzałkę do gotowania;
- teleskopy samochodowe;
- zderzaki sprężynowe i wiele innych.
Wiele z wynalazków autora dotyczyło ulepszeń związanych z grą na fortepianie. Jednym z najważniejszych patentów w tej dziedzinie była udoskonalona konstrukcja fortepianu, zapewniająca lepszą akustykę i większą czułość klawiszy. Był również autorem wydłużonych pedałów fortepianowych.
Wybitny muzyk i wynalazca zmarł 16 lutego 1957 roku. Został pochowany w Los Angeles.
