Koniec XIX i początek XX wieku to czas pojawienia się wielu utalentowanych osobistości, w tym wybitnych muzyków, malarzy, wynalazców i wielu innych. Ówczesny poziom edukacji zapewniał tak solidną i praktyczną wiedzę, że umożliwiała ona jej skuteczne zastosowanie w różnych dziedzinach życia, pisze krakow-future.eu.
Kraków, jako jeden z głównych ośrodków kulturalnych i naukowych Polski, odgrywał kluczową rolę w kształtowaniu talentów tamtej epoki.
Wszechstronna osobowość
Z Krakowem ściśle związane jest nazwisko Adama Ostaszewskiego – intelektualisty, doktora prawa i filozofii, działacza społeczno-ekonomicznego, pisarza, poety, dramaturga, tłumacza, podróżnika, jednego z pierwszych konstruktorów lotniczych oraz pioniera polskiego lotnictwa. Ten wybitny człowiek interesował się również fizyką, magnetyzmem, optyką, hydrostatyką, akustyką, chemią, zoologią, botaniką, geologią, geografią, muzyką i architekturą, a także zajmował się malarstwem i rzeźbą. Adam Ostaszewski znał ponad dwadzieścia języków obcych, określał siebie mianem kosmopolity i był autorem języka przypominającego esperanto. Jego zainteresowania i pasje były tak szerokie, że łatwiej wymienić, czym się nie zajmował i czego nie potrafił.
Przygotowywał się do kariery dyplomatycznej
Adam Jan Kanty Ostaszewski herbu Ostoja pochodził z rodziny szlacheckiej. Urodził się 22 października 1860 roku we Wzdowie, gdzie jego rodzina posiadała majątek.
Jego rodzicami byli Teofil Wojciech oraz Emma Ostaszewska, pochodząca z rodu hrabiów Załuskich.
Początkową edukację Adam zdobywał w domu pod okiem specjalnie zaproszonych nauczycieli, wśród których byli również obcokrajowcy.
W 1878 roku Adam ukończył gimnazjum jezuickie w Tarnopolu, które słynęło z wysokiego poziomu nauczania i niczym nie ustępowało placówkom edukacyjnym we Lwowie, Warszawie i Krakowie.
Rodzice chłopca chcieli, aby został dyplomatą, dlatego w 1879 roku Adam rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wiedeńskiego. Dwa lata później pomyślnie zdał egzamin z prawa rzymskiego.
W 1881 roku Adam Ostaszewski kontynuował naukę prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie równocześnie zainteresował się filozofią oraz działalnością Koła Literacko-Artystycznego, którego został członkiem.
Jednak podróż do Włoch całkowicie odmieniła jego wizję przyszłości – zrezygnował z kariery dyplomatycznej i poświęcił się studiom filozoficznym oraz językoznawstwu.
Na co dzień Adam posługiwał się głównie językiem angielskim, francuskim i niemieckim. Znał również arabski, japoński, perski, chiński, grekę, łacinę oraz studiował sanskryt.
Studiując różne języki, Adam Ostaszewski sformułował własną koncepcję języka międzynarodowego „Ost”. Na jej podstawie stworzono kilkaset systemów językowych, a on sam położył solidne fundamenty pod sztuczny język międzynarodowy – esperanto, opracowany później przez Ludwika Łazarza Zamenhofa.
Po obronie rozprawy doktorskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim Adam Ostaszewski uzyskał tytuł doktora filozofii.
Konstruktor lotniczy
Po śmierci ojca Adam Ostaszewski odziedziczył rodzinny majątek we Wzdowie oraz inne nieruchomości. Adam później odbudował majątek i założył w parku obserwatorium astronomiczne. Była to drewniana konstrukcja w kształcie cylindra z ruchomą kopułą. Był wynalazcą wielu innych niezwykłych konstrukcji.
Jedną z największych pasji Adama była także inżynieria lotnicza.
Model sterowca Adam Ostaszewski zbudował już w 1876 roku, a w 1881 roku zaprojektował model samochodu.
W latach 1888–1892 Adam Ostaszewski pracował nad prototypem współczesnego śmigłowca – modelem samolotu pionowego startu „Stibor-1”, nazwanego tak na cześć przodka rodziny, Stibora Ostoja. Zaprojektowany przez niego silnik pionowego ciągu był jednym z pierwszych tego typu silników w Europie.
W 1909 roku wynalazca stworzył kolejną wersję samolotu – „Stibor-2”. Następnie w swoim majątku we Wzdowie Adam Ostaszewski rozpoczął pracę nad „Stibor-3”, którego koncepcja zakładała pionowy start przy użyciu napędu pneumatycznego. Choć ten aparat nie zdołał wzbić się w powietrze, jego plany konstrukcyjne miały dużą wartość dla dalszych badań nad pionowym startem.
W latach 1908–1909 Adam Ostaszewski przebywał we Francji, gdzie rozpoczął prace nad projektem samolotu „Ost-1”. Dalsze prace kontynuował już w swoim majątku we Wzdowie. Latem 1907 roku szybowiec został zmontowany i przetransportowany pociągiem do Paryża.
Konstrukcja „Ost-1” opierała się na projekcie braci Wright, lecz Ostaszewski wprowadził znaczące modyfikacje – jego samolot miał mocniejszy silnik, koła, zmienioną powierzchnię skrzydeł oraz ulepszony system sterowania. Na tym właśnie samolocie Ostaszewski odbył udany lot, co było jednym z pierwszych przypadków, gdy konstruktor sam wzbił się w powietrze na własnoręcznie zbudowanej maszynie.
Po pewnym czasie konstruktor zastąpił silnik gazowy silnikiem spalinowym, a następnie sprzedał szybowiec włoskiemu pilotowi Raimondo Mari.
Warto podkreślić, że Adam Ostaszewski uzyskał liczne patenty na swoje wynalazki.
W 1896 roku opatentował w Rosji mechaniczną sferyczną mapę świata. W 1900 roku we Francji opatentował projekt silnika hydraulicznego, a w 1908 roku w Londynie latającą zabawkę, która jest prototypem współczesnych dronów. W 1909 roku we Francji Adam Ostaszewski uzyskał patent na koncepcję „Stibor-2” – samolotu o pionowej sile nośnej.
Adam Ostaszewski opatentował także wiele urządzeń naukowych i badawczych w dziedzinie astronomii, fizyki i innych nauk ścisłych.
Jego działalność jest doskonałym przykładem połączenia badań naukowych i praktycznych rozwiązań inżynieryjnych w lotnictwie początków XX wieku.
Adam Ostaszewski miał własną koncepcję budowy wszechświata. 18 maja 1896 roku zaprezentował swoją teorię kosmologiczną w Akademii Nauk w Paryżu.
Niektórzy uważali go za ekscentryka, inni za romantyka, a jeszcze inni za egocentryka.
Rodzina
Adam Ostaszewski ożenił się w wieku dwudziestu ośmiu lat z Marią Chłapowską, która również pochodziła ze szlacheckiego rodu i nosiła herb Dryja. Matka Marii wywodziła się z arystokratycznej rodziny, a dziadek był obywatelem Wielkopolski, oficerem napoleońskim i generałem powstania listopadowego na Litwie.
Para miała córkę i syna. Niestety, córka Elżbieta zmarła w wieku siedmiu lat. Drugim dzieckiem był syn Wojciech Teofil Adam, urodzony w 1902 roku. Syn Adama został prawnikiem, a w wolnym czasie interesował się muzyką i komponował własne utwory.
Wojciech Ostaszewski był ostatnim właścicielem majątku we Wzdowie. W czasie niemieckiej okupacji Polski pałac został zajęty przez nazistów i przekształcony w kasyno dla niemieckich oficerów. Od września 1944 roku w byłym majątku Ostaszewskiego mieścił się sztab wojsk radzieckich.
Pod koniec lat 20. XX wieku Adam Ostaszewski wycofał się z życia publicznego i poświęcił pracy naukowej w swoim rodzinnym majątku we Wzdowie. Sporadycznie pojawiał się w Krakowie, gdzie miał dom przy ulicy Wolskiej 24.
Zmarł w Krakowie w 1934 roku w wieku 73 lat. Adam Ostaszewski miał 73 lata.
W wieku 73 lat, również w Krakowie, zmarł syn Adama Ostaszewskiego – Wojciech.
Nie ma już bezpośrednich męskich potomków rodziny Ostaszewskich.
Syn Wojciecha Ostaszewskiego zginął tragicznie w wieku 24 lat.
Jedyna wnuczka Adama Ostaszewskiego, Maria Gabriela, mieszka w Krakowie.
