{"id":9820,"date":"2025-02-25T18:38:56","date_gmt":"2025-02-25T17:38:56","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-future.eu\/?p=9820"},"modified":"2025-02-25T18:39:04","modified_gmt":"2025-02-25T17:39:04","slug":"historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie","title":{"rendered":"Historia cmentarza \u017cydowskiego Remuh w Krakowie"},"content":{"rendered":"\n<p>Jednym z najstarszych zabytk\u00f3w kultury \u017cydowskiej w Krakowie jest Stary Cmentarz \u017bydowski przy ulicy Szerokiej, powszechnie znany jako Cmentarz Remuh. Jego historia si\u0119ga kilku wiek\u00f3w wstecz. Swoj\u0105 drug\u0105 nazw\u0119 otrzyma\u0142 od pierwszych liter tytu\u0142u, imienia i nazwiska krakowskiego rabina Moj\u017cesza Isserlesa, kt\u00f3ry zosta\u0142 pochowany na tym samym cmentarzu. Co roku do grobu nauczyciela przybywaj\u0105 tysi\u0105ce pielgrzym\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata. Niedaleko Starego Cmentarza \u017bydowskiego znajduje si\u0119 synagoga, kt\u00f3ra jest r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cana za jedno z najbardziej czczonych miejsc<a href=\"https:\/\/krakow-future.eu\"> krakowskiej<\/a> spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, pisze<a href=\"https:\/\/krakow-future.eu\"> krakow-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2d1cddc73dc\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2d1cddc73dc\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Historia_cmentarza\" title=\"Historia cmentarza\">Historia cmentarza<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Rola_Mojzesza_Isserlesa\" title=\"Rola Moj\u017cesza Isserlesa\">Rola Moj\u017cesza Isserlesa<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Synagoga_na_Starym_Cmentarzu_Zydowskim\" title=\"Synagoga na Starym Cmentarzu \u017bydowskim\">Synagoga na Starym Cmentarzu \u017bydowskim<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Losy_Starego_Cmentarza_Zydowskiego\" title=\"Losy Starego Cmentarza \u017bydowskiego\">Losy Starego Cmentarza \u017bydowskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Proby_II_wojny_swiatowej\" title=\"Pr\u00f3by II wojny \u015bwiatowej\">Pr\u00f3by II wojny \u015bwiatowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Bezcenne_znaleziska_dla_historii\" title=\"Bezcenne znaleziska dla historii\">Bezcenne znaleziska dla historii<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-9820-historia-cmentarza-zydowskiego-remuh-w-krakowie\/#Powrot_Starego_Cmentarza_Zydowskiego\" title=\"Powr\u00f3t Starego Cmentarza \u017bydowskiego\">Powr\u00f3t Starego Cmentarza \u017bydowskiego<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Historia_cmentarza\"><\/span>Historia cmentarza<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"469\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-68.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9821\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-68.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-68-300x217.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Miejsce to jest jednym z najstarszych zachowanych cmentarzy \u017cydowskich w Europie, a napis nad wej\u015bciem wyja\u015bnia, \u017ce jest to miejsce spoczynku Gaonim\u00f3w, za\u0142o\u017cone z funduszy kaha\u0142u w 1533 roku. W tym czasie teren ten nale\u017ca\u0142 do \u017cydowskiej osady Kazimierz, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z dzielnic<a href=\"https:\/\/ikrakow.net\/uk\/eternal-istoriya-krakova-v-mifah-ta-legendah\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Krakowa<\/a>. \u017bydzi kupili rozleg\u0142y teren mi\u0119dzy ulicami Szerok\u0105 i Jakuba, aby zbudowa\u0107 osobne miejsce poch\u00f3wku dla swoich rodak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsze poch\u00f3wki odnotowano w 1551 roku, kiedy to podczas epidemii d\u017cumy na krakowskim cmentarzu zabrak\u0142o miejsca dla 220 zmar\u0142ych obywateli. Oficjalne otwarcie cmentarza nast\u0105pi\u0142o dopiero w 1552 roku, o czym \u015bwiadcz\u0105 najstarsze nagrobki i zachowane dokumenty. W XVI wieku na cmentarz przeznaczono miejsce za synagog\u0105, ale wraz z rozwojem spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej potrzebny by\u0142 wi\u0119kszy cmentarz. W ten spos\u00f3b Stary Cmentarz \u017bydowski stopniowo si\u0119 powi\u0119ksza\u0142, a w XVII wieku zajmowa\u0142 powierzchni\u0119 4,5 hektara.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rola_Mojzesza_Isserlesa\"><\/span>Rola Moj\u017cesza Isserlesa<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"347\" height=\"434\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-69.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9824\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-69.png 347w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-69-240x300.png 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 347px) 100vw, 347px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wiadomo, \u017ce w pa\u017adzierniku 1547 r. kr\u00f3l Polski Zygmunt Stary I mianowa\u0142 Moj\u017cesza Isserlesa z Krakowa rabinem generalnym gmin \u017cydowskich w wojew\u00f3dztwie krakowskim. Chocia\u017c historycy s\u0105 pewni, \u017ce dekret ten by\u0142 raczej formalny, poniewa\u017c posta\u0107 ta by\u0142a ju\u017c bardzo dobrze znana nie tylko w Polsce, ale tak\u017ce w Europie. M\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani z ca\u0142ej Polski, a tak\u017ce z Czech i Niemiec, przyje\u017cd\u017cali studiowa\u0107 w krakowskiej jesziwie, w kt\u00f3rej Isserles pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 rektora. Uczony Henryk Halkowski zauwa\u017cy\u0142, \u017ce Moj\u017cesz odegra\u0142 wybitn\u0105 rol\u0119 jako kodyfikator prawa \u017cydowskiego, poniewa\u017c uda\u0142o mu si\u0119 zorganizowa\u0107 \u017cycie autonomicznych, samorz\u0105dnych gmin \u017cydowskich.<\/p>\n\n\n\n<p>Isserles by\u0142 r\u00f3wnie\u017c znany ze swoich dzie\u0142 na temat religii, filozofii, mistycyzmu i nauk przyrodniczych. Jego kodeks rytualny zosta\u0142 nazwany Mappa (Obrus) i jest nadal u\u017cywany przez ortodoksyjnych \u017byd\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie nawet w XXI wieku. Studiowa\u0142 astronomi\u0119, geometri\u0119 i histori\u0119. Naukowcowi przypisuje si\u0119 pomys\u0142, \u017ce \u017bydzi w Europie \u015arodkowej i Wschodniej stanowi\u0105 jedn\u0105 grup\u0119 kulturow\u0105 i religijn\u0105, co jest poparte dowodami. Rabin by\u0142 bardzo szanowany za \u017cycia i zosta\u0142 pochowany na Starym Cmentarzu w Krakowie w 1572 roku. Napis na jego nagrobku \u015bwiadczy o wielkim szacunku dla jego zas\u0142ug: \u201eOd Moj\u017cesza (proroka) do Moj\u017cesza (Isserlesa) nie by\u0142o nikogo takiego jak Moj\u017cesz\u201d. Na p\u0142ycie wyryte s\u0105 r\u00f3wnie\u017c dwie d\u0142onie, co wskazuje, \u017ce pochowany jest tam przedstawiciel \u017cydowskiej rodziny kap\u0142a\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Synagoga_na_Starym_Cmentarzu_Zydowskim\"><\/span>Synagoga na Starym Cmentarzu \u017bydowskim<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"520\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-70.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9827\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-70.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-70-300x241.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Synagoga znajduje si\u0119 nieopodal cmentarza. Podobnie jak cmentarz, synagoga jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z nazwiskiem Moj\u017cesza Isserlesa, poniewa\u017c pozwolenie na jej budow\u0119 otrzyma\u0142 ojciec uczonego, zamo\u017cny kupiec, emigrant z Ratyzbony, bankier kr\u00f3la Zygmunta Augusta i przewodnicz\u0105cy krakowskiego kaha\u0142u, Izrael Isserles. Faktycznie przebudowa\u0142 on sw\u00f3j w\u0142asny dom na synagog\u0119, ale musia\u0142 jeszcze uzyska\u0107 zgod\u0119 samego kr\u00f3la Zygmunta Augusta. Kupiec zdecydowa\u0142 si\u0119 na taki prezent dla swojego syna Moj\u017cesza, kt\u00f3ry w tym czasie by\u0142 ju\u017c rektorem jesziwy i rabinem Krakowa.<\/p>\n\n\n\n<p>Eksperci zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce w budowli trudno wyr\u00f3\u017cni\u0107 cechy renesansowe, a uwag\u0119 przykuwaj\u0105 jedynie pot\u0119\u017cne kamienne przypory, na kt\u00f3rych stoi dom. Chocia\u017c powodem tego jest ca\u0142kowita rekonstrukcja, podczas II wojny \u015bwiatowej synagoga zosta\u0142a ca\u0142kowicie zniszczona i dopiero p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a odrestaurowana. W 1968 roku synagog\u0119 odwiedzi\u0142 \u00f3wczesny arcybiskup Krakowa, kardyna\u0142 Karol Wojty\u0142a, a w 1992 roku modli\u0142 si\u0119 w niej prezydent Izraela, Chaim Herzog. W 2016 r. gmina \u017cydowska przeprowadzi\u0142a gruntown\u0105 przebudow\u0119 budynku, a na placu przed synagog\u0105 stan\u0119\u0142a \u0142aweczka ku czci bohatera polskiego pa\u0144stwa podziemnego, \u015bwiadka Holokaustu i dyplomaty Jana Karskiego. W XXI wieku instytucja ta jest najmniejsz\u0105 ze wszystkich 7 synagog w Krakowie, ale pozostaje g\u0142\u00f3wnym miejscem kultu cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej miasta.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Losy_Starego_Cmentarza_Zydowskiego\"><\/span>Losy Starego Cmentarza \u017bydowskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"476\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-71.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9830\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-71.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-71-300x221.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W 1799 r. w\u0142adze austriackie nakaza\u0142y zamkni\u0119cie tego cmentarza, poniewa\u017c znajdowa\u0142 si\u0119 on w centrum miasta, a zamiast tego wybudowa\u0142y nowy w pobli\u017cu ulicy Miodowej. Cmentarz zosta\u0142 oficjalnie zamkni\u0119ty w 1800 r. w ramach akcji likwidacji cmentarzy w polskich miastach. W\u0142adze nie wzi\u0119\u0142y pod uwag\u0119 faktu, \u017ce na Starym Cmentarzu \u017bydowskim pochowano wybitnych rabin\u00f3w, uczonych i przyw\u00f3dc\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3rzy mieszkali w Krakowie od po\u0142owy XVI do ko\u0144ca XVIII wieku. Jednak nowy cmentarz na Miodowej by\u0142 stale zalewany przez Star\u0105 Wis\u0142\u0119, wi\u0119c miejsca poch\u00f3wku cz\u0119sto musia\u0142y by\u0107 przydzielane na Starym Cmentarzu \u017bydowskim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bez starannej konserwacji cmentarz stopniowo niszcza\u0142 i dopiero na prze\u0142omie XIX i XX w. zosta\u0142 odrestaurowany dzi\u0119ki staraniom badaczy kultury \u017cydowskiej. Cz\u0119\u015b\u0107 pomnik\u00f3w odrestaurowano, cz\u0119\u015b\u0107 zakonserwowano, a nagrobki wybitnych krakowian zrekonstruowano na podstawie zachowanych archiwali\u00f3w i zapisk\u00f3w krewnych zmar\u0142ych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pomnik\u00f3w jednak nie przetrwa\u0142a, o czym pisa\u0142 badacz Majer Ba\u0142aban w swoim przedwojennym przewodniku po Kazimierzu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Proby_II_wojny_swiatowej\"><\/span>Pr\u00f3by II wojny \u015bwiatowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"638\" height=\"509\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-72.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9833\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-72.png 638w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-72-300x239.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 638px) 100vw, 638px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Bior\u0105c pod uwag\u0119 nazistowsk\u0105 polityk\u0119 wobec ludno\u015bci \u017cydowskiej, trudno by\u0142o oczekiwa\u0107, \u017ce groby spo\u0142eczno\u015bci b\u0119d\u0105 traktowane z nale\u017cyt\u0105 trosk\u0105. Nazi\u015bci rozbili lub przewr\u00f3cili wi\u0119kszo\u015b\u0107 nagrobk\u00f3w, a synagog\u0119 spotka\u0142 ten sam los. Jedynym nienaruszonym grobem by\u0142 gr\u00f3b rabina Moj\u017cesza Isserlesa. Istnieje legenda, \u017ce nazista, kt\u00f3ry chcia\u0142 rozbi\u0107 pomnik, nagle postrada\u0142 zmys\u0142y. Wed\u0142ug innej legendy, zosta\u0142 trafiony piorunem w bia\u0142y dzie\u0144 bez deszczu. Jakkolwiek by nie by\u0142o, faktem jest, \u017ce nagrobek nauczyciela pozosta\u0142 nienaruszony. W latach okupacji nazi\u015bci wykorzystywali Stary Cmentarz \u017bydowski jako wysypisko \u015bmieci. A po wyzwoleniu Polski przez d\u0142ugi czas nie zwracano uwagi na to miejsce.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bezcenne_znaleziska_dla_historii\"><\/span>Bezcenne znaleziska dla historii<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"486\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-73.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9836\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-73.png 647w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2025\/02\/image-73-300x225.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W 1955 roku archeolodzy zainteresowali si\u0119 cmentarzem Remuh. W 1959 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 intensywne prace porz\u0105dkowe i rekonstrukcyjne, podczas kt\u00f3rych okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pod ziemi\u0105 na g\u0142\u0119boko\u015bci 60 centymetr\u00f3w ukryte s\u0105 niesamowite renesansowe nagrobki z XVIII wieku. Znaleziono ich 700, co by\u0142o ogromnym odkryciem dla \u015bwiata nauki, przy czym najstarszy mia\u0142 430 lat, a najm\u0142odszy 270. Historycy sugeruj\u0105, \u017ce p\u0142yty te zosta\u0142y celowo ukryte przez mieszka\u0144c\u00f3w miasta, gdy wojska szwedzkie zdoby\u0142y Krak\u00f3w w 1740 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0142yt z piaskowca zosta\u0142a ozdobiona pi\u0119knymi ornamentami, ale wszystko w ramach tradycji: otwarte d\u0142onie uniesione do g\u00f3ry, ki\u015bcie winogron, girlandy z kwiat\u00f3w i li\u015bci, korony, wizerunki zwierz\u0105t i ptak\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie lw\u00f3w, jeleni, k\u00f3z i or\u0142\u00f3w. Piaskowiec znany jest jako \u201ep\u0142acz\u0105cy kamie\u0144\u201d i zosta\u0142 wykorzystany do budowy Wawelu i Sukiennic. Ciekawym odkryciem dla historyk\u00f3w by\u0142y sarkofagi, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142y o silnym wp\u0142ywie w\u0142oskiego renesansu na \u017cycie kulturalne krakowskich \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Powrot_Starego_Cmentarza_Zydowskiego\"><\/span>Powr\u00f3t Starego Cmentarza \u017bydowskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie archeolodzy i badacze zaj\u0119li si\u0119 uporz\u0105dkowaniem naruszonych grob\u00f3w. Stele i sarkofagi, kt\u00f3re przetrwa\u0142y w mniej lub bardziej nienaruszonym stanie, zosta\u0142y uporz\u0105dkowane, a ich fragmenty pos\u0142u\u017cy\u0142y do stworzenia dwudziestometrowej mozaiki na wewn\u0119trznej stronie cmentarnego muru. Gruntowne i konsekwentne prace konserwatorskie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jednak dopiero w 1988 roku przy wsparciu finansowym Wydzia\u0142u Ochrony Zabytk\u00f3w Urz\u0119du Miasta Krakowa.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00f3wczas odnaleziono i odrestaurowano wiele nagrobk\u00f3w, w tym wybitnych krakowskich postaci, takich jak fundator synagogi i cmentarza Moj\u017cesz Isserles, fundator synagogi Isakowskiej Izaak Jakubowicz, rabini Izaak Landau, Nathan Spir, Eliezer Aszkenazi, wybitny artysta Maurycy Gottlieb czy wiceprezydent miasta J\u00f3zef Sare. Teren wsp\u00f3\u0142czesnego cmentarza obejmuje prawie 19 hektar\u00f3w i 10 000 nagrobk\u00f3w, z kt\u00f3rych najstarszy pochodzi z 1809 roku. Odrestaurowana Synagoga Remuh pozostaje jedynym miejscem kultu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Krakowie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jednym z najstarszych zabytk\u00f3w kultury \u017cydowskiej w Krakowie jest Stary Cmentarz \u017bydowski przy ulicy Szerokiej, powszechnie znany jako Cmentarz Remuh. Jego historia si\u0119ga kilku wiek\u00f3w wstecz. Swoj\u0105 drug\u0105 nazw\u0119 otrzyma\u0142 od pierwszych liter tytu\u0142u, imienia i nazwiska krakowskiego rabina Moj\u017cesza Isserlesa, kt\u00f3ry zosta\u0142 pochowany na tym samym cmentarzu. Co roku do grobu nauczyciela przybywaj\u0105 tysi\u0105ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":9014,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[4699,4696,4702,4705,4706,4700,4698,4704,4709,4708,4697,4703,4707,4154,4701],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-9820","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-cmentarz-remuh","9":"tag-cmentarz-zydowski-krakow","10":"tag-historia-zydow-w-krakowie","11":"tag-holokaust-krakow","12":"tag-krakowskie-synagogi","13":"tag-kultura-zydowska-w-polsce","14":"tag-mojzesz-isserles","15":"tag-nagrobki-renesansowe","16":"tag-nekropolie-zydowskie","17":"tag-odkrycia-archeologiczne-krakow","18":"tag-stary-cmentarz-zydowski","19":"tag-synagoga-remuh","20":"tag-zabytki-kazimierza","21":"tag-zabytki-krakowa","22":"tag-zydowska-historia-polski","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9820"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9839,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9820\/revisions\/9839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9820"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=9820"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=9820"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=9820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}