{"id":4309,"date":"2024-10-31T18:15:32","date_gmt":"2024-10-31T17:15:32","guid":{"rendered":"https:\/\/krakow-future.eu\/?p=4309"},"modified":"2024-10-31T18:15:51","modified_gmt":"2024-10-31T17:15:51","slug":"jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie","title":{"rendered":"Jak tworzono pierwsz\u0105 sie\u0107 telefoniczn\u0105 w Krakowie?"},"content":{"rendered":"\n<p>Wynalazek telefonu wywo\u0142a\u0142 w Europie ogromne zainteresowanie, lecz w Krakowie wprowadzanie tego nowoczesnego \u015brodka komunikacji rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c w innych miastach. Pierwsze pr\u00f3by mia\u0142y miejsce pod koniec 1877 roku, a ich promocj\u0119 zorganizowali aktywi\u015bci Henryk Machalski oraz Emil Protasiewicz. Jednak natychmiast pojawi\u0142y si\u0119 problemy, kt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142owo opisywa\u0142a prasa, co umo\u017cliwi\u0142o dzisiejszym badaczom odtworzenie obrazu wydarze\u0144 sprzed dw\u00f3ch stuleci, jak podaje portal <a href=\"http:\/\/krakow-future.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"krakow-future.eu\">krakow-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a65f8f421bbb\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a65f8f421bbb\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Pierwsze_eksperymenty_i_pierwszy_sukces\" title=\"Pierwsze eksperymenty i pierwszy sukces\">Pierwsze eksperymenty i pierwszy sukces<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Proby_stworzenia_sieci_telefonicznej\" title=\"Pr\u00f3by stworzenia sieci telefonicznej\">Pr\u00f3by stworzenia sieci telefonicznej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Uzgodnienia_dla_sieci_przeciwpozarowej\" title=\"Uzgodnienia dla sieci przeciwpo\u017carowej\">Uzgodnienia dla sieci przeciwpo\u017carowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Tworzenie_sieci_przeciwpozarowej\" title=\"Tworzenie sieci przeciwpo\u017carowej\">Tworzenie sieci przeciwpo\u017carowej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Udzial_inzyniera_Machalskiego\" title=\"Udzia\u0142 in\u017cyniera Machalskiego\">Udzia\u0142 in\u017cyniera Machalskiego<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/eternal-4309-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie\/#Wymogi_panstwowe\" title=\"Wymogi pa\u0144stwowe\">Wymogi pa\u0144stwowe<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsze_eksperymenty_i_pierwszy_sukces\"><\/span>Pierwsze eksperymenty i pierwszy sukces<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pierwszy eksperyment z telefonem w Polsce rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 7 grudnia 1877 roku, z u\u017cyciem linii telegraficznej wzd\u0142u\u017c tor\u00f3w kolejowych na trasie Warszawa-Wiede\u0144. Po tygodniu podobn\u0105 pr\u00f3b\u0119 podj\u0119to w Krakowie z inicjatywy lokalnej dyrekcji poczty. Pierwsze aparaty, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w Krakowie, pochodzi\u0142y od firmy Siemens &amp; Halske. Prasa opisywa\u0142a, \u017ce pr\u00f3ba wypad\u0142a znakomicie, a ka\u017cde s\u0142owo by\u0142o doskonale s\u0142yszalne. Towarzystwo Wincentego \u00e0 Paulo by\u0142o tak zafascynowane nowo\u015bci\u0105, \u017ce planowano umie\u015bci\u0107 telefon na ich stoisku podczas targ\u00f3w. Planu tego jednak nie zrealizowano, a prasa nie wspomnia\u0142a p\u00f3\u017aniej o tej inicjatywie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Proby_stworzenia_sieci_telefonicznej\"><\/span>Pr\u00f3by stworzenia sieci telefonicznej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"544\" height=\"311\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-17.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4310\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-17.png 544w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-17-300x172.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 544px) 100vw, 544px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Aby mieszka\u0144cy mogli korzysta\u0107 z nowinki, trzeba by\u0142o stworzy\u0107 sie\u0107 telefoniczn\u0105. Wymaga\u0142o to czasu i funduszy. Dopiero w grudniu 1882 roku gazety zacz\u0119\u0142y pisa\u0107 o projekcie stworzenia sieci telefonicznej, kt\u00f3rego inicjatorem i inwestorem by\u0142 hrabia Kajetan Groch. W czerwcu tego samego roku otrzyma\u0142 on licencj\u0119 od Ministerstwa Handlu i zatrudni\u0142 in\u017cyniera W\u0142adys\u0142awa Dunina, odpowiedzialnego za koordynacj\u0119 techniczn\u0105. Plan zak\u0142ada\u0142 bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie telefoniczne, a dla realizacji projektu potrzebna by\u0142a pe\u0142na zgoda w\u0142adz miejskich Krakowa.<\/p>\n\n\n\n<p>Po pocz\u0105tkowej zgodzie rozpocz\u0119to budow\u0119 stacji telefonicznej. Przy\u0142\u0105czenie zaplanowano na marzec 1884 roku, jednak nie dosz\u0142o do oczekiwanych post\u0119p\u00f3w. Prasa wyja\u015bnia\u0142a op\u00f3\u017anienia biurokratycznymi przeszkodami. In\u017cynier Dunin w listach do mieszka\u0144c\u00f3w wskaza\u0142 na problemy wynikaj\u0105ce z braku zgody w\u0142adz miasta na prowadzenie kabli oraz niesprzyjaj\u0105ce warunki pogodowe. Mimo to prace powoli posuwa\u0142y si\u0119 naprz\u00f3d, a w styczniu 1884 roku gazeta \u201eCzas\u201d poda\u0142a, \u017ce do pr\u00f3bnej sieci zacz\u0119to przy\u0142\u0105cza\u0107 abonent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uzgodnienia_dla_sieci_przeciwpozarowej\"><\/span>Uzgodnienia dla sieci przeciwpo\u017carowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Dyskusje pomi\u0119dzy inicjatorami a w\u0142adzami miejskimi przeci\u0105ga\u0142y si\u0119, co powodowa\u0142o straty finansowe dla projektu. In\u017cynier Dunin zasugerowa\u0142 nawet przekazanie przedsi\u0119wzi\u0119cia miastu. Prze\u0142om przynios\u0142a jednak idea stworzenia sieci telefonicznej do cel\u00f3w przeciwpo\u017carowych, co prze\u0142ama\u0142o impas w negocjacjach. W\u0142adze miasta zgodzi\u0142y si\u0119 na licencj\u0119 pod warunkiem, \u017ce b\u0119d\u0105 mia\u0142y prawo do jej cofni\u0119cia i b\u0119d\u0105 otrzymywa\u0107 5% dochod\u00f3w. Zgoda wi\u0105za\u0142a si\u0119 jednak z nowymi warunkami \u2013 przewody mia\u0142y by\u0107 umieszczane pod gzymsami budynk\u00f3w, a nie nad dachami, aby zmniejszy\u0107 ryzyko przyci\u0105gania piorun\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tworzenie_sieci_przeciwpozarowej\"><\/span>Tworzenie sieci przeciwpo\u017carowej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"928\" height=\"488\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-18.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4313\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-18.png 928w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-18-300x158.png 300w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-18-768x404.png 768w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-18-696x366.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 928px) 100vw, 928px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Do pomys\u0142u stworzenia pe\u0142nej sieci telefonicznej powr\u00f3cono rok p\u00f3\u017aniej. Na dachach pojawi\u0142y si\u0119 przewody, a w 1852 roku zainstalowano kabel, \u0142\u0105cz\u0105cy Rynek G\u0142\u00f3wny, Sukiennice i Ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki. Siedziba stra\u017cy po\u017carnej znajdowa\u0142a si\u0119 w Sukiennicach, a sie\u0107 przeciwpo\u017carowa obejmowa\u0142a 41 telegraf\u00f3w i 15 aparat\u00f3w telefonicznych rozmieszczonych w kluczowych punktach miasta. Aparaty umieszczano w drewnianych skrzynkach na bramach budynk\u00f3w, a klucze by\u0142y w posiadaniu w\u0142a\u015bcicieli, stra\u017cy miejskiej i nocnych str\u00f3\u017c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Udzial_inzyniera_Machalskiego\"><\/span>Udzia\u0142 in\u017cyniera Machalskiego<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"458\" height=\"623\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-19.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4316\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-19.png 458w, https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-19-221x300.png 221w\" sizes=\"auto, (max-width: 458px) 100vw, 458px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Warto wspomnie\u0107 o zaanga\u017cowaniu Henryka Machalskiego, in\u017cyniera z Krakowa, kt\u00f3ry intensywnie propagowa\u0142 telefon jako wynalazek. Pracuj\u0105c jako in\u017cynier na kolei, opracowa\u0142 on w\u0119glowy mikrofon proszkowy. Machalski prezentowa\u0142 sw\u00f3j wynalazek w Krakowie, a zyski z pokaz\u00f3w przekaza\u0142 na budow\u0119 pomnika Adama Mickiewicza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wymogi_panstwowe\"><\/span>Wymogi pa\u0144stwowe<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"300\" src=\"https:\/\/cdn.krakow-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/38\/2024\/10\/image-20.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4319\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku 1887 roku Ministerstwo Handlu og\u0142osi\u0142o plan budowy sieci telefonicznych w kilku miastach, w tym w Krakowie. W czerwcu og\u0142oszono decyzj\u0119 o utworzeniu publicznej sieci telefonicznej. Miasto ustali\u0142o ceny za instalacj\u0119 \u2013 kabel do domu abonenta na dystansie poni\u017cej 500 metr\u00f3w kosztowa\u0142 ponad 5000 z\u0142, a ka\u017cde dodatkowe 100 metr\u00f3w \u2013 10 z\u0142. Abonament roczny wynosi\u0142 50 z\u0142, a instytucje publiczne mia\u0142y prawo do 50% zni\u017cki.<\/p>\n\n\n\n<p>W efekcie wszystkich stara\u0144 pierwsza publiczna sie\u0107 telefoniczna w Krakowie zacz\u0119\u0142a dzia\u0142a\u0107 dopiero w 1893 roku, obs\u0142uguj\u0105c 95 abonent\u00f3w, kt\u00f3rych po\u0142\u0105czenia koordynowa\u0142o 8 telefonistek. Komutator mie\u015bci\u0142 si\u0119 w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Pocztowym, a numery mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 w krakowskiej ksi\u0105\u017cce telefonicznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wynalazek telefonu wywo\u0142a\u0142 w Europie ogromne zainteresowanie, lecz w Krakowie wprowadzanie tego nowoczesnego \u015brodka komunikacji rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 p\u00f3\u017aniej ni\u017c w innych miastach. Pierwsze pr\u00f3by mia\u0142y miejsce pod koniec 1877 roku, a ich promocj\u0119 zorganizowali aktywi\u015bci Henryk Machalski oraz Emil Protasiewicz. Jednak natychmiast pojawi\u0142y si\u0119 problemy, kt\u00f3re szczeg\u00f3\u0142owo opisywa\u0142a prasa, co umo\u017cliwi\u0142o dzisiejszym badaczom odtworzenie obrazu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":337,"featured_media":4246,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1114],"tags":[2485,2486,2489,2491,2484,2488,3926,3927,3931,3932,3929,3928,2483,3934,3933,3930],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-4309","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-sfera-it","8":"tag-architektura-krakowa","9":"tag-ciekawostki-o-krakowie","10":"tag-ciekawostki-o-starym-miescie-w-krakowie","11":"tag-co-zobaczyc-w-krakowie","12":"tag-historie-krakowa","13":"tag-historie-starego-miasta","14":"tag-jak-tworzono-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie","15":"tag-pierwsza-siec-telefoniczna-w-krakowie","16":"tag-pierwsze-eksperymenty-i-pierwszy-sukces","17":"tag-proby-stworzenia-sieci-telefonicznej","18":"tag-siec-telefoniczna","19":"tag-siec-telefoniczna-w-krakowie","20":"tag-stare-miasto","22":"tag-uzgodnienia-dla-sieci-przeciwpozarowej","23":"tag-wynalazek-telefonu","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","25":"motype-eternal","26":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/337"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4309"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4322,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4309\/revisions\/4322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4309"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4309"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4309"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakow-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}